PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
2026/2027
Zajęcia praktyczne z przedmiotu Pielęgniarstwo chirurgiczne odbywają się w:
1. Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym św. Barbary w Sosnowcu, Plac Medyków 1.
Katedra i Oddział Chirurgii Ogólnej, Kolorektalnej i Urazów Wielonarządowych, drugie piętro, odcinek A i B.
2. Szpitalu Specjalistycznym Nr 1 w Bytomiu, przy ul. Żeromskiego 7
Oddział Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologicznej z Pododdziałem Chirurgi Onkologicznej, na wysokim parterze.
Podział grup na miejsce odbywania zajęć
Grupy zajęciowe: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32
Grupy blok operacyjny: 7,8,15,16,23,24,31,32,37,39,40,47,48,55,56,63,64
Szpital Specjalistyczny Nr 1 w Bytomiu, przy ul. Żeromskiego 7
Oddział Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologicznej z Pododdziałem Chirurgi Onkologicznej, na wysokim parterze.
Pozostałe grupy zajęciowe :
Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym św. Barbary w Sosnowcu, Plac Medyków 1.
Katedra i Oddział Chirurgii Ogólnej, Kolorektalnej i Urazów Wielonarządowych, drugie piętro, odcinek A i B.
Kontakt w sprawie zajęć lokalizacja Sosnowiec:
dr n. med. Brygida Sedlak bsedlak@sum.edu.pl
mgr Klaudia Olszewska klaudia.olszewska@sum.edu.pl
mgr Joanna Kitlas-Polasik jkitlas-polasik@sum.edu.pl
dr n. o zdr. Paulina Kordziak paulina.maciag@sum.edu.pl
mgr Marzena Rybak marzena.rybak@sum.edu.pl
Kontakt w sprawie zajęć lokalizacja Bytom:
dr n. o zdr. Marzena Kowalska marzena.kowalska@sum.edu.pl
mgr Dominika Cieślik dominika.cieslik@sum.edu.pl
mgr Jolanta Gromada jolanta.gromada@sum.edu.pl
PIELĘGNIARSTWO CHIRURGICZNE
Tematy wykładów 2025/2026
Pielęgnowanie pacjenta po zabiegu operacyjnym w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, rak przełyku, rak żołądka, gastrostomia)
Pielęgnowanie pacjenta po zabiegu operacyjnym w obrębie dolnego odcinka przewodu pokarmowego (rak jelita grubego, pęknięcie odbytu, ropień okołoodbytniczy, guzki krwawnicze)
Pielęgnowanie pacjentki z rakiem piersi po leczeniu chirurgicznym. Opieka nad pacjentem po operacji tarczycy.
Pielęgnowanie pacjenta z urazem narządu ruchu, po operacji wymiany stawu biodrowego, po operacji zerwanego ścięgna Achillesa. Pielęgnowanie pacjenta z wybranymi chorobami naczyń tętniczych i żylnych w tym z zespołem stopy cukrzycowej i z przetoką tętniczo-żylną
Pielęgnowanie pacjenta ze schorzeniami układu moczowo płciowego.
Pielęgnacja pacjenta z oparzeniem i odmrożeniem
Pielęgnacja pacjenta z obrażeniami klatki piersiowej
Pielęgnowanie pacjenta z urazem wielonarządowym.
Opieka nad seniorem po operacji.
Opieka nad chorym po zabiegach w ramach „chirurgii jednego dnia".
ZAJĘCIA PRAKTYCZNE
TEMATYKA ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH 2025/2026
Semestr I
Zajęcia praktyczne nr 1
Regulamin zajęć praktycznych w oddziale chirurgicznym.
Zasady zaliczenia przedmiotu.
Zapoznanie z topografią, organizacją pracy w oddziale chirurgicznym.
Karta praw pacjenta - omówienie.
Przyjęcie chorego do oddziału chirurgii, założenie dokumentacji medycznej w tym pielęgniarskiej (karty – gorączkowa, zleceń lekarskich, obserwacji parametrów) w formie papierowej i demonstracja sposobu dokumentowania w systemie informatycznym AMMS (zlecenia diagnostyczne, konsultacje, raport pielęgniarski).
Ocena stanu pacjenta nowoprzyjętego, zapewnienie warunków adaptacji chorego do pobytu w oddziale.
Nowoczesna opieka okołooperacyjna ERAS.
Zasady przygotowywania i podawania leków różnymi drogami.
Zasady pobierania materiału do badań biochemicznych i mikrobiologicznych.
Wczesne powikłania pooperacyjne, późne powikłania pooperacyjne.
Zasady planowania opieki pielęgniarskiej w bezpośrednim okresie pooperacyjnym, monitorowanie parametrów życiowych chorego, rany pooperacyjnej, drenażu, wkłucia dożylnego, bólu, dokumentowanie efektów działań, korzystanie ze standaryzowanych narzędzi pielęgniarskich, umożliwiających obiektywną ocenę stanu pacjenta.
Zasady terapii przeciwbólowej, drabina analgetyczna.
Zasady uruchamiania pacjentów po operacji w znieczuleniu ogólnym, zewnątrzoponowym, miejscowym.
Zasady zmiany opatrunku, rodzaje opatrunków, zasady antyseptyki i aseptyki, rodzaje ran - rola pielęgniarki opatrunkowej w oddziale chirurgicznym.
Zapoznanie ze specjalistycznym sprzętem (podstawowe narzędzia chirurgiczne), drenami, zgłębnikami, cewnikami oraz opatrunkami i materiałami używanymi w oddziale chirurgicznym (wózek opatrunkowy).
Edukacja terapeutyczna pacjenta w zakresie samoopieki w domu (rana, dieta, wysiłek)
Zajęcia praktyczne nr 2
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami ze schorzeniami ostrymi i przewlekłymi górnego odcinka przewodu pokarmowego leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe – żylaki przełyku, nowotwór przełyku, choroba wrzodowa żołądka i XIIcy, rak żołądka.
Postępowanie w krwotoku do górnego odcinka pokarmowego.
Powikłania po zabiegu częściowej i całkowitej resekcji żołądka.
Diagnozy pielęgniarskie po całkowitej resekcji żołądka.
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Zajęcia praktyczne nr 3
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami ze schorzeniami ostrymi i przewlekłymi dolnego odcinka przewodu pokarmowego leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe – polipy, ch. L-C, WZJG, nowotwory, rak.
Wlewki doodbytnicze, lewatywa, płukanie jelit, irygacje.
Przygotowanie przewodu pokarmowego do operacji w obrębie jelit (w tym ileostomia i kolostomia)
Standard pielęgnowania stomii (opieka przedoperacyjna, pooperacyjna, planowanie wypisu, opieka ciągła).
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Powikłania pooperacyjne w obrębie stomii (chirurgiczne, dermatologiczne, metaboliczne, seksualne, psychospołeczne).
Zajęcia praktyczne nr 4
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami ze schorzeniami ostrymi przewodu pokarmowego leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe - „ostry brzuch”, niedrożność, pod niedrożność, zapalenie otrzewnej (miejscowe i ogólne), niedrożność jelit (mechaniczna, czynnościowa, porażenna), krwawienie do przewodu pokarmowego, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, kolka wątrobowa, OZT, przepuklina uwięźnięta, zadzierzgnięta (brzuszna, pachwinowa, pooperacyjna).
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami ze schorzeniami leczonymi chirurgicznie metodą laparoskopową.
Jednostki chorobowe - kamica pęcherzyka żółciowego, przepuklina brzuszna, pępkowa, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby jelitowe, uchyłki, łagodne nowotwory, usuwanie ognisk endometriozy, rak prostaty, kamica nerkowa - złogi nerkowe.
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Blok operacyjny
1 zajęcia
Rodzaje znieczulenia w chirurgii ogólnej i opieka w przygotowaniu chorego do zabiegu operacyjnego w znieczuleniu ogólnym, zewnątrzoponowym, miejscowym.
Opieka pielęgniarska w przygotowaniu pacjenta do zabiegu w trybie chirurgii jednego dnia, planowanym, nagłym, oraz do badań diagnostycznych.
Zasady przekazania pacjenta z oddziału chirurgicznego na blok operacyjny.
Sala wybudzeniowa, POP, OIT.
Organizacja i bezpieczeństwo pracy na bloku operacyjnym.
Planowanie zabiegów operacyjnych i organizacja pracy personelu na bloku operacyjnym.
Dokumentacja medyczna obowiązująca na bloku operacyjnym.
Standardy i procedury postępowania w bloku operacyjnym.
Specyfika opieki pielęgniarki operacyjnej nad pacjentem w bloku operacyjnym. Przygotowanie personelu bloku operacyjnego do pracy.
2 zajęcia
Przygotowanie i użytkowanie bielizny operacyjnej.
Przygotowanie aparatury medycznej i sprzętu do zabiegu operacyjnego.
Przygotowanie narzędzi chirurgicznych do operacji zgodnie ze specyfiką zabiegu operacyjnego.
Przygotowanie materiału dodatkowego z gazy z nitką RTG do zabiegu operacyjnego.
Przygotowanie pola operacyjnego.
Nici i szwy chirurgiczne.
SYMULACJA MEDYCZNA
Opieka pielęgniarska nad pacjentem przed zabiegiem chirurgicznym w aspekcie wybranych zabiegów operacyjnych (profilaktyka miejsca operowanego, założenie zgłębnika do żołądka, założenie cewnika do pęcherza moczowego, przygotowanie farmakologiczne, edukacja)
Scenariusz 1. Temat – Ekspozycja zawodowa.
Scenariusz 2. Temat – Przygotowanie do znieczulenia ogólnego.
Scenariusz 3. Temat – Wymiana worka stomijnego.
Semestr II
Zajęcia praktyczne nr 1
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z urazami narządu ruchu leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe – skręcenia, zwichnięcia, złamanie kości długich, złamanie szyjki kości udowej, zerwanie ścięgna Achillesa.
Endoprotezoplastyka.
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z oparzeniem i z odmrożeniem leczonych chirurgicznie.
Immunizacja przeciwtężcowa.
Choroba oparzeniowa.
Przeszczep skóry, zabiegi z użyciem biotechnologicznych opatrunków i żywych substytutów skóry.
Tlenoterapia.
Pielęgnacja blizny, uwalnianie przykurczów i zabiegi chirurgii estetycznej.
Zajęcia praktyczne nr 2
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z chorobami piersi i tarczycy leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe – rak piersi, guzki toksyczne tarczycy.
Leczenie systemowe, protezoplastyka, obrzęk limfatyczny po mastektomii, Klub Amazonek.
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Zajęcia praktyczne nr 3
Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z chorobami naczyń tętniczych i żylnych leczonymi chirurgicznie.
Jednostki chorobowe – niedokrwienie, miażdżyca (postacie- TIA, RIND, ch. Burgera, zespół Leriche’a, ZSC) przetoka tętniczo-żylna do hemodializy, żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (żylaki podudzi), zakrzepica żył głębokich, zatorowość i zator płuc.
Farmakoterapia jako element leczenia chirurgicznego (antykoagulanty, p/płytkowe, rozszerzające tętnice, zwiększające elastyczność krwinek i prostaglandyny E1)
Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej.
Zajęcia praktyczne nr 4
ZP nr. 8 Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z obrażeniami klatki piersiowej leczonymi chirurgicznie. Zasady działania drenażu jamy opłucnej (bierny, czynny, ułożeniowy) Zasady tlenoterapii. Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej. Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami z chorobami układu moczowo-płciowego leczonymi chirurgicznie. Edukacja terapeutyczna w zakresie samoopieki pooperacyjnej. Ocena stanu biopsychospołecznego, rozpoznanie problemów pielęgnacyjnych, planowanie i realizacja opieki nad pacjentami w wieku senioralnym z chorobami leczonymi chirurgicznie. |
Blok operacyjny
1 zajęcia
Chirurgiczne metody hemostazy.
Zasady bezpiecznego korzystania z elektrochirurgii
Przygotowanie pacjenta do zabiegu operacyjnego
Znieczulenie pacjenta do zabiegu operacyjnego
Zasady postępowania z materiałem biologicznym przeznaczonym do badania Metody drenowania ran
2 zajęcia
Dekontaminacja, mycie, dezynfekcja i sterylizacja – cel, definiowanie pojęć
Metody dezynfekcji aparatury, narzędzi i sprzętu
Metody sterylizacji
Kontrola procesu sterylizacji
Rodzaje opakowań, zasady przechowywania i terminy ważności materiałów sterylnych (np. pojedyncze i podwójne opakowania papierowe, pojedyncze i podwójne opakowania papierowo-foliowe, kontenery, opakowania w dodatkowej torebce osłonowej)
Zasady transportu sterylnego sprzętu i materiałów
Symulacja medyczna
Opieka pielęgniarska nad pacjentem po zabiegu chirurgicznym w sytuacji wystąpienia powikłań pooperacyjnych (krwawienie z rany pooperacyjnej, osłabienie, wymioty i nudności, ból, duszności, zakażenie rany pooperacyjnej, wstrząs)
Scenariusz 4. Temat – Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Scenariusz 5. Temat – Wytworzenie próżni w butli Redona po tyreoidektomii
Scenariusz 6. Temat – Podłączenie pompy z żywieniem do PEG-a.
ZALICZENIE SEMESTRU i DOPUSZCZENIE DO EGZAMINU
Podstawowa
1 Ścisło L. Pielęgniarstwo chirurgiczne. PZWL Wydawnictwo Lekarskie. Warszawa, 2020.
2. Walewska E. Ścisło L. Procedury pielęgniarskie w chirurgii. Podręcznik dla studentów. PZWL, Warszawa 2014.
3. Hreńczuk M, Piątek T, Małkowski P. Kompendium wiedzy z pielęgniarstwa chirurgicznego cz. I i cz. II. Sekcja Druków Uczelnianych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa 2023.
Uzupełniająca
1. Fibak J . Repetytorium. Chirurgia. PZWL Warszawa 2010.
2. Noszczyk W.(red) Chirurgia. Repetytorium. PZWL Warszawa 2009.
3. Brongel L. Lasek J. Słowiński K. (red.) Podstawy współczesnej chirurgii urazowej, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2008.
Kryteria przygotowania i oceny samokształcenia, procesu pielęgnowania, prac sprawdzających.
Regulamin zajęć "Pielęgniarstwo chirurgiczne"
Sylabus